गुणस्तरीय शिक्षा, आधुनिक सोच र उज्ज्वल भविष्यको आधारः धरान नोबेल कलेज

पूर्वी नेपालको शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक विकासका दृष्टिले पनि धरान महत्वपूर्ण शहरको रुपमा परिचित मानिन्छ । धरानलाई शैक्षिक हवको उपनामले पनि चिनिने गरीएको छ । धरानको शिक्षा थप योगदान दिने उदेश्यले शिक्षा क्षेत्रका अनुभवीहरुद्धारा संचालनमा रहेको कलेज हो धरान नोबेल कलेज । धरान–१२ स्थित चतरालाइनमा अवस्थित सुविधा सम्पन्न भौतिक पूर्वाधारले सम्पन्न यो कलेज गुणस्तरीय शिक्षाको माध्यमबाट हजारौं विद्यार्थीको भविष्य निर्माणमा अघि वढीरहेको छ । आधुनिक शिक्षण प्रणाली, अनुभवी शिक्षक, प्रविधिमैत्री वातावरण तथा व्यवहारिक शिक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै आएको यस कलेजले विद्यार्थी तथा अभिभावकमाझ विश्वासिलो शैक्षिक संस्थाको पहिचान बनाउने कलेजको लक्ष्य रहेको छ ।आजको प्रतिस्पर्धात्मक युगमा केवल सैद्धान्तिक ज्ञान मात्र पर्याप्त नहुने भएकाले नोबेल कलेजले विद्यार्थीलाई व्यवहारिक सीप, नेतृत्व क्षमता, अनुसन्धानात्मक सोच तथा सामाजिक उत्तरदायित्वबारे समेत प्रशिक्षित गर्दै आएको छ। कलेजले शिक्षा केवल परीक्षा उत्तीर्ण गर्ने माध्यम नभई व्यक्तिको सम्पूर्ण व्यक्तित्व विकास गर्ने प्रक्रिया भएको विश्वास लिएको छ।

शिक्षाको गुणस्तरलाई प्राथमिकता

धरान नोबेल कलेजले सुरुदेखि नै शैक्षिक गुणस्तरलाई आफ्नो प्रमुख लक्ष्य बनाएको छ। कलेजमा अध्ययनरत विद्यार्थीलाई पाठ्यक्रमभित्र सीमित नराखी विषयवस्तुको गहिरो ज्ञान प्रदान गर्ने प्रयास गरिन्छ। नियमित कक्षा सञ्चालन, समूह छलफल, परियोजना कार्य, प्रस्तुतीकरण, अनुसन्धानमूलक अध्ययन तथा अन्तरक्रियात्मक सिकाइ प्रक्रियाले विद्यार्थीको बौद्धिक विकासमा सहयोग पुर्‍याएको छ।

शिक्षकहरूका अनुसार अहिलेको विश्व बजारमा सफल हुन विद्यार्थीले सिर्जनात्मक सोच, समस्या समाधान क्षमता तथा नवीन अवधारणालाई आत्मसात गर्न सक्नुपर्छ। यही आवश्यकता महसुस गर्दै कलेजले आधुनिक शिक्षण विधि अपनाउँदै आएको छ। विद्यार्थीलाई केवल पाठ सम्झाउनेभन्दा पनि विषय बुझ्ने र त्यसलाई व्यवहारमा लागू गर्ने सीप विकास गर्न जोड दिइएको छ।

कलेज प्रशासनले शैक्षिक उपलब्धिलाई अझ प्रभावकारी बनाउन नियमित मूल्यांकन प्रणाली लागू गरेको छ। यसले विद्यार्थीको प्रगति निरन्तर निगरानी गर्न तथा आवश्यक परामर्श उपलब्ध गराउन सहयोग पुर्‍याएको बताइएको छ।

आधुनिक पूर्वाधारले बढाएको आकर्षण

गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्न आधुनिक पूर्वाधार आवश्यक पर्ने भएकाले कलेजले भौतिक संरचनामा पनि पर्याप्त ध्यान दिएको छ। सफा, व्यवस्थित र प्रविधियुक्त कक्षा कोठा, सुविधा सम्पन्न पुस्तकालय, कम्प्युटर ल्याब तथा इन्टरनेट सेवाले विद्यार्थीलाई अध्ययनका लागि अनुकूल वातावरण प्रदान गरेको छ।

पुस्तकालयमा विभिन्न विषयका सन्दर्भ पुस्तक, अनुसन्धान सामग्री, जर्नल तथा अन्य अध्ययन सामग्री उपलब्ध छन्। विद्यार्थीले नियमित अध्ययन तथा अनुसन्धानका लागि पुस्तकालयको भरपुर उपयोग गर्न पाउने सुविधा रहेको छ ।

त्यसैगरी सूचना प्रविधिको बढ्दो महत्वलाई ध्यानमा राख्दै कम्प्युटर प्रयोगशालामा आधुनिक उपकरण जडान गरिएको छ। डिजिटल सिकाइ प्रणालीमार्फत विद्यार्थीलाई प्रविधिसँग नजिक बनाउने प्रयास गरिएको छ। अडियो–भिजुअल प्रस्तुतीकरण, मल्टिमिडिया शिक्षण तथा अनलाइन स्रोतहरूको प्रयोगले सिकाइ प्रक्रियालाई थप प्रभावकारी बनाएको छ।

अनुभवी शिक्षक र विद्यार्थीमैत्री वातावरण

कुनै पनि शैक्षिक संस्थाको सफलता त्यहाँ कार्यरत शिक्षकको दक्षतासँग जोडिएको हुन्छ। नोबेल कलेजमा विषयगत ज्ञान तथा शिक्षण अनुभव भएका शिक्षकहरूको टोली रहेको बताइन्छ। शिक्षकहरूले विद्यार्थीलाई केवल अध्यापन मात्र नगरी व्यक्तिगत तथा शैक्षिक परामर्श पनि प्रदान गर्ने गरेका छन्।

विद्यार्थीहरूका अनुसार शिक्षकहरूसँग सहज रूपमा संवाद गर्न सकिने वातावरण रहेको छ। कक्षाकोठाभित्र र बाहिर दुवै अवस्थामा शिक्षकले विद्यार्थीलाई मार्गदर्शन गर्ने भएकाले सिकाइ प्रक्रिया सहज भएको उनीहरूको अनुभव छ। कलेजले अनुशासन, जिम्मेवारी तथा सम्मानको संस्कृतिलाई पनि विशेष महत्व दिएको छ। यसले विद्यार्थीमा सकारात्मक सोच तथा आत्मविश्वास विकास गर्न मद्दत पुगेको बताइन्छ।

अतिरिक्त क्रियाकलापमा विशेष जोड

शिक्षा केवल पुस्तक र परीक्षामा सीमित नहुने भएकाले कलेजले अतिरिक्त क्रियाकलापलाई पनि समान महत्व दिएको छ। खेलकुद, सांस्कृतिक कार्यक्रम, वक्तृत्वकला, वादविवाद, कविता वाचन, संगीत तथा नृत्य प्रतियोगिताजस्ता गतिविधिले विद्यार्थीको प्रतिभा प्रस्फुटन गर्ने अवसर प्रदान गरेका छन्।हरेक वर्ष आयोजना हुने विभिन्न कार्यक्रमहरूमा विद्यार्थीले सक्रिय सहभागिता जनाउने गरेका छन्। यसले उनीहरूको नेतृत्व क्षमता, समूहमा काम गर्ने सीप तथा आत्मविश्वास वृद्धि गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।

कलेजले सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत रक्तदान कार्यक्रम, सरसफाइ अभियान, वातावरण संरक्षण अभियान तथा स्वास्थ्य सचेतना कार्यक्रमहरू पनि सञ्चालन गर्दै आएको छ। यस्ता गतिविधिले विद्यार्थीलाई समाजप्रति जिम्मेवार नागरिक बन्न प्रेरित गर्ने विश्वास गरिएको छ।

रोजगारमुखी शिक्षाको अभ्यास

नेपालमा शिक्षित युवामाझ बेरोजगारी एउटा चुनौतीका रूपमा रहेको अवस्थामा नोबेल कलेजले रोजगारमुखी शिक्षामा विशेष ध्यान दिएको छ। विद्यार्थीलाई अध्ययनसँगै व्यावसायिक सीप सिकाउने उद्देश्यले विभिन्न तालिम, कार्यशाला तथा व्यवहारिक अभ्यास सञ्चालन गरिन्छ।

कलेजले उद्योग, व्यापारिक संस्था तथा विभिन्न पेशागत क्षेत्रसँग सहकार्य गरेर विद्यार्थीलाई व्यवहारिक अनुभव प्राप्त गर्ने अवसर उपलब्ध गराउँदै आएको छ। इन्टर्नसिप कार्यक्रम तथा करियर काउन्सिलिङ सेवाले विद्यार्थीलाई आफ्नो भविष्यको लक्ष्य निर्धारण गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार आजको विश्वमा सफल हुन शैक्षिक योग्यता मात्र नभई सञ्चार सीप, नेतृत्व क्षमता, प्रविधि प्रयोग तथा समस्या समाधान गर्ने दक्षता आवश्यक हुन्छ। कलेजले यिनै पक्षलाई ध्यानमा राखेर विद्यार्थी विकास कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ।

अनुसन्धान र नवप्रवर्तनतर्फ अग्रसर

विश्वव्यापी रूपमा अनुसन्धान र नवप्रवर्तन शिक्षाको महत्वपूर्ण आधार बनेको छ। यही सोचअनुसार कलेजले विद्यार्थीलाई अनुसन्धानात्मक गतिविधिमा सहभागी हुन प्रोत्साहन गर्दै आएको छ।

विभिन्न विषयगत अनुसन्धान, परियोजना कार्य तथा प्रस्तुतीकरणमार्फत विद्यार्थीलाई नयाँ ज्ञान खोज्ने संस्कार विकास गराइएको छ। यसले विद्यार्थीमा विश्लेषणात्मक सोच र सिर्जनशीलता वृद्धि गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।

शिक्षकहरूका अनुसार अनुसन्धानमुखी शिक्षा नै भविष्यको आवश्यकता भएकाले यस क्षेत्रमा थप लगानी र अवसर विस्तार गर्ने योजना बनाइएको छ।

विद्यार्थीको सकारात्मक अनुभव

कलेजमा अध्ययनरत अधिकांश विद्यार्थीले यहाँको वातावरणप्रति सन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार अध्ययनसँगै व्यक्तित्व विकासका अवसर प्राप्त हुने भएकाले कलेजको अनुभव सकारात्मक रहेको छ।

एक विद्यार्थीले भने, “हामीलाई कक्षाकोठाभित्र मात्र सीमित राखिँदैन। विभिन्न सेमिनार, कार्यशाला र कार्यक्रममार्फत नयाँ कुरा सिक्ने अवसर पाइन्छ। शिक्षकहरू पनि निकै सहयोगी हुनुहुन्छ।”

अर्का विद्यार्थीका अनुसार कलेजले आत्मविश्वास बढाउन तथा सार्वजनिक रूपमा आफ्नो विचार प्रस्तुत गर्न प्रोत्साहन गर्ने वातावरण निर्माण गरेको छ।

क्षेत्रीय शिक्षामा महत्वपूर्ण योगदान

धरान पूर्वी नेपालको शैक्षिक केन्द्रका रूपमा विकसित हुँदै गएको छ। यहाँ रहेका विभिन्न विद्यालय, कलेज तथा स्वास्थ्य संस्थासँगै नोबेल कलेजले पनि शिक्षा क्षेत्रमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ।

सुनसरी, मोरङ, झापा, इलाम,पाचथर,ताप्लेजुङ, तेह्थुम, भोजपुर, संखुवासभा,खोटाङ,धनकुटा उदयपुर जिल्लाबाट विद्यार्थीहरू अध्ययनका लागि धरान आउने गरेका छन्। यसले क्षेत्रीय शैक्षिक विकासमा सकारात्मक प्रभाव पारेको छ।

शिक्षाविद्हरूका अनुसार राजधानी केन्द्रित उच्च शिक्षाको प्रवृत्तिलाई कम गर्न क्षेत्रीय स्तरमा गुणस्तरीय शैक्षिक संस्थाको विकास आवश्यक हुन्छ। यस दिशामा नोबेल कलेजले उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याइरहेको उनीहरूको भनाइ छ।

भ्रममा नपर्न अभिभावक र विद्यार्थीलाई कलेजको आग्रह  

२०५८ सालमा नेशनल एकेडेमी उच्च माध्यामिक विद्यालयको रुपमा उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषद भक्तपुरबाट सम्वन्धनकोमा हाल नाम परिवर्तनको लागि सवै कानुनी प्रकृया पुरा गरी नाम परिवर्तन गरी धरान नोवेल हायर सेकेण्डरी  स्कुलको नाम परिवर्तन गरीएको छ नाम परिवर्तन गर्न पाउने कानुनी प्रावधान अनुसार नै गरीसकिएको दावी कलेजका निर्देशक सोभित यादवको दावी रहेको छ । शिक्षा क्षेत्रमा भएको अस्वस्थ्य प्रतिष्पर्धा तथा एकले अर्कोलाई तल देखाई आफू राम्रो देखिनको लागि लागि गरिएको दुस्प्रयासले कसैको हित र उपलव्धि हुने नभई यस्ता दुर्गन्धित भ्रम नर्छन पनि यादवले अनुरोध गर्नभएको छ । धरान उपमहानगरपालिकाकाे कार्यपालिका बैठकले  धरान- २ बाट १२ मा आउन  स्वीकृतीकाे लागी अनुमाेदन समेत गरीसकेकाेले  हल्लाकाे पछी नहिडन समेत कलेजका  डाइरेक्टर  यादवले सवैमा अनुराेध गर्रनु भएकाे छ ।

भविष्यका महत्वाकांक्षी योजना

कलेज प्रशासनले आगामी वर्षहरूमा थप नयाँ शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने, अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका संस्थासँग सहकार्य विस्तार गर्ने तथा अनुसन्धान गतिविधिलाई सुदृढ बनाउने योजना सार्वजनिक गरेको छ।

त्यसैगरी डिजिटल शिक्षालाई अझ प्रभावकारी बनाउने, प्रविधिमैत्री कक्षाकोठा विस्तार गर्ने तथा विद्यार्थीलाई अन्तर्राष्ट्रिय अवसरसँग जोड्ने लक्ष्य राखिएको छ। छात्रवृत्ति कार्यक्रमलाई थप प्रभावकारी बनाउने तथा आर्थिक रूपमा कमजोर तर प्रतिभाशाली विद्यार्थीलाई सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरिएको छ।

निष्कर्ष

धरान नोबेल कलेज केवल एउटा शैक्षिक संस्था मात्र नभई हजारौं विद्यार्थीको सपना, लक्ष्य र भविष्य निर्माण गर्ने केन्द्रका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। गुणस्तरीय शिक्षा, आधुनिक पूर्वाधार, अनुभवी शिक्षक, व्यवहारिक सिकाइ तथा विद्यार्थी केन्द्रित वातावरणका कारण कलेजले पूर्वी नेपालको शिक्षा क्षेत्रमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाएको छ।

बदलिँदो समय र विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धालाई ध्यानमा राख्दै सीपयुक्त, जिम्मेवार, आत्मविश्वासी र सक्षम जनशक्ति उत्पादन गर्ने लक्ष्यका साथ अघि बढिरहेको धरान नोबेल कलेज आगामी दिनमा पनि शिक्षा क्षेत्रको अग्रणी संस्थाका रूपमा स्थापित हुने अपेक्षा गरिएको छ। शिक्षा, अनुशासन, नवप्रवर्तन र व्यक्तित्व विकासलाई मूल मन्त्र बनाएको यो संस्था धेरै युवाका सपनाको आधार बन्न सफल भएको छ ।

एडभटाेरीयल